سال جهش تولید
  • 1399-03-30 14:31
  • كد محتوا:12689
بابلدشت

باب­ الدشت از محلات قدیم اصفهان است که عامه­ ی مردم آن حدود، آن را به نام علی­ سینا می‌خوانند. جابری­ انصاری نیز معتقد است قبر ابن ­سینا در این مکان است.

وی می‌نویسد: «یکی از مطالب روشن‌تر از خورشید که بر اولیای امور مشتبه کردند و مصارف گزافی در همدان شد، مدفن شیخ‌الرییس ابوعلی­ سیناست. در باب ­الدشت اصفهان، تقریباً بیست الی سی متر بالای مدرسه شفیعیه (از مدارس عهد صفویه به مساحت یک جریب که در عهد شاه ­عباس ثانی کاشی­کاری شده ­است) بقعه­ ی معروف به مدرَس ابوعلی ­سینا بود که وسط بقعه، قبر او مشهود و لوح منقور آن تا شصت سال قبل (قبل از حیات مؤلف تاریخ اصفهان) موجود­ بود و بعد علاف بازارچه آنجا را یوشن و ذغال و چوب ریختند و سنگ را از میان بردند تا از بازپرسی اوقاف مأمون باشد. لیکن محقق‌تر، آن می‌دانند که مدفن او در قسمت شرقی میدان شاه (میدان امام فعلی)، اوائل بازار آهنگران و شمال مسجد شیخ لطف ­الله است» (جابری انصاری، 1378: 72).

 این محله جزء حیدری­ خانه ها بود و مناره ­های دردشت در این محل واقع­ شده ­است. آن را دردشت و درب­ دشت هم خوانده ­اند. کمال ­الدین اسماعیل شعری دارد که در آن، از نزاع حیدری و نعمتی سخن گفته و نام دردشت در آن به­ کار رفته ­است:

تا دَرِ دشت هست و جوباره ای خداوند هفت سیاره تا دَرِ دشت را چو دشت کند عدد هر دوشان بیفزاید  

 

نیست از کوشش و کشش چاره پادشاهی فرست خونخواره جوی خون آورد ز جوباره هر یکی را کند به صد پاره  

 

(رک: رفیعی مهرآبادی، 1352: 230 - 228).

در مجاورت قبه­ی ابن ­سینا در محله ­ی دردشت، مسجد کوچکی وجود­ دارد که بر فراز سردر آن، بقایای یک مناره از دوره­ ی سلاجقه باقی­ مانده­ است که منار گلدسته نام­ دارد. سردر باب­ الدشت در گوشه­ ی جنوب غربی مسجد و در انتهای یکی از راهروهای اصلی مسجد قرار­دارد و از دوره­ ی سلاجقه است. این دهلیز دارای طاق‌های آجری متنوع و جالب است و علاوه بر سردر باب ­الدشت، درب منبت­ کاری و جالب چهلستون شاه­ عباسی در همین دالان و جنب سردر واقع شده ­است. کتیبه ­ی سردر، به خط ثلث بر زمینه ­ی لاجوردی رنگ گچ­بری شده مشتمل بر آیه­ ی اول تا آیه­ ی سوم سوره­ ی جمعه، مورخ به سال 999 ه.ق به خط جعفر امامی است».

 در محله­ ی قدیمی باب­ الدشت، مسجد کوچکی به نام مسجد فتح وجود ­دارد که مسجد کوچه ­باغ نیز نامیده ­می‌شود. این مسجد را عالم ربانی محمد شاصمدانی ابوالفتوح محمد، در سال 987 ه.ق بنا کرده­ است. دو مناره­ ی دردشت بر فراز سردر بلندی به ارتفاع حدود پانزده متر قرار­دارند و از عظمت دیرین آن حکایت­ می‌کنند. ارتفاع باقی­مانده­ های دو مناره­ ی دردشت از سطح پشت­ بام آن، بیش از هشت متر نیست. این مناره­ ها به آرامگاه سلطان بخت آغا دختر امیر غیاث­ الدین کیخسرو اینجو متصل­ است.

مسجد آقا­نور نیز در محله­ ی دردشت واقع ­است که در دوره­ ی پادشاهی شاه­ عباس اول ساخته­ شده و در اولین سال سلطنت شاه­ صفی به اتمام رسیده­ است. آقانور و آقا­مؤمن، دو برادر بودند که اولی مسجد را ساخت و دومی نزدیک مسجد، حمامی بنا کرد که به حمام دردشت، معروف است و سابقاً به نام بانی آن، آقامؤمن نامیده ­می‌شد و وقف بر مسجد است. شبستان مسجد آقانور، در ردیف زیباترین شبستان‌های مساجد اصفهان است و ستون‌های آن سنگی است و طاق‌های متعدد آن، قطعاتی از سنگ مرمر شفاف دارد که هنگام روز، روشنایی شبستان را تأمین­ می‌کند.

مدرسه­ ی شفیعیه از بناهای دوره­ ی شاه­ عباس ثانی نیز در محله­ ی دردشت واقع­ است. این مدرسه به ­وسیله­ ی محمد شفیع اصفهانی فرزند محمدجمال خوزانی، در سال 1067 بنا شده ­است. در بازارچه­ ی حمام قاضی در محله­ ی دردشت و نزدیک فلکه­ ی شهشهان نیز، مسجد کوچکی واقع ­شده که به ­وسیله­ حاجی ­یونس نامی از خواجگان دوره­ ی شاه­ عباس ثانی بنا شده و ثواب آن را به روح آزادکننده­ ی خود، حاجی­ صفی­قلی هبه­ کرده­ است (هنرفر، 1350: 612، 589، 502، 317، 163، 47).

از نام‌آوران دردشت اصفهان باید به این افراد اشاره­ کرد:

1- جامی شاعر بلندآوازه­ ی ایران، در این محله به­ دنیا­ آمد و سپس در ایام کودکی، با پدرش به خرجرد جام رفت. محققان انتساب او و پدرش را به دردشت اصفهان تأیید­ کرده­ اند.

2- ملاحاج محمدکریم متخلص به مجنون، فرزند حسن دردشتی اصفهانی، از شعرا که صاحب دیوانی به نام آشوب است.

3- ابومسلم عبدالرحمن­بن محمد­بن احمد­بن سیاه دشتی(376 ق) از محدثان.

4- ملک­ المتکلمین حاج میرزا نصرالله بهشتی فرزند محسن دردشتی اصفهانی (1277 ق) از رجال مشروطیت و شاگرد سید­جمال اسدآبادی (رک: رفیعی مهرآبادی، 1352: 230 - 228).

 

منبع: رصدخانه فرهنگي اجتماعي اصفهان. (1395). شناسنامه فرهنگي اجتماعي محلات شهر اصفهان، فاز اول. اصفهان: انتشارات سازمان فرهنگي تفريحي شهرداري اصفهان.